เคยไหมครับ ซื้อไม้แผ่นมาเก็บไว้ไม่กี่สัปดาห์ แล้วเจอจุดดำ คราบสีเทาอมน้ำเงิน หรือฝ้าขาวขึ้นบนผิวไม้ ปัญหานี้เกิดบ่อยกับไม้ยางพารา และมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์รองรับ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยทั้งในไทยและต่างประเทศ
คำตอบสั้น ๆ: ไม้ยางพารามีแป้งและน้ำตาลสะสมในเนื้อไม้สูง ซึ่งเป็นอาหารชั้นดีของเชื้อรา ส่วนไม้ยูคามีสารธรรมชาติในเนื้อไม้ที่ช่วยต้านเชื้อราได้ดีกว่า
ไม้ยางพารามีแป้งและน้ำตาลอยู่ในเนื้อไม้จริงหรือ
จริงครับ ต้นยางพาราเก็บสะสมอาหารสำรองไว้ในเนื้อไม้เพื่อใช้ผลิตน้ำยาง โดยแป้งและน้ำตาลจะสะสมอยู่ในเซลล์พาเรงคิมา (เซลล์สะสมอาหาร) ของเนื้อไม้
- งานวิจัยจาก Abertay University วัดปริมาณแป้งในไม้ยางพารา 3 สายพันธุ์ ได้ 3.6–5.8% โดยพันธุ์ RRIM600 สูงสุดที่ 5.81%
- งานวิจัยไม้ยางพาราอายุ 25 ปี พบแป้งปริมาณมากตลอดทั้งลำต้น และแม้ในฤดูที่แป้งต่ำที่สุด ก็ยังสูงกว่าไม้ชนิดอื่น
- งานวิจัยไทยใน Kasetsart Journal ระบุว่าไม้ยางพารามีแป้งสูง และมีสารแทรกธรรมชาติ (extractives) ต่ำ
แป้งและน้ำตาลทำให้ราขึ้นง่ายได้อย่างไร
เชื้อรากินแป้งและน้ำตาลเป็นอาหาร ยิ่งเนื้อไม้มีของหวานสะสมมาก ราก็ยิ่งเติบโตเร็ว ผลกระทบที่พบในไม้ยางพารามีดังนี้
- ราขึ้นได้เร็วมากหลังตัด งานวิจัยใน BioResources ระบุว่าไม้ยางพาราเสี่ยงถูกราย้อมสีเข้าทำลายได้ภายใน 1 วันหลังโค่น และปริมาณแป้งกับน้ำตาลในซุงมีผลโดยตรงต่อการเปลี่ยนสีของไม้แปรรูปตอนอบแห้ง
- คราบราสีน้ำเงิน (Blue stain) เป็นปัญหาเปลี่ยนสีที่พบมากที่สุดในไม้ยางพารา ทำให้ผิวไม้ด่าง ดูไม่สวย ลดมูลค่าไม้
- ราทำให้เนื้อไม้สูญเสียน้ำหนัก งานวิจัยในวารสาร Holzforschung พบว่าราย้อมสีชนิดหลักในไม้ยางพาราทำให้ไม้สูญเสียน้ำหนักได้ถึง 12.2% ใน 16 สัปดาห์ โดยราใช้แป้งและน้ำตาลในเซลล์เป็นอาหาร
- มอดชอบด้วย แป้งสูงทำให้มอดกินไม้ชอบไม้ยางพารามากขึ้น และงานวิจัยไทยพบว่ามอดเลือกไม้ที่มีแป้งสูงกว่า
นี่คือเหตุผลที่ไม้ยางพาราแปรรูปส่วนใหญ่ต้องผ่านการอัดน้ำยาเคมีและอบแห้งก่อนนำไปใช้งาน
แล้วไม้ยูคาต่างกันอย่างไร
ไม้ยูคามี "สารแทรก" (extractives) ตามธรรมชาติในเนื้อไม้ เช่น สารฟีนอลิก ซึ่งช่วยยับยั้งเชื้อราได้ ต่างจากไม้ยางพาราที่มีสารแทรกต่ำแต่มีแป้งสูง
- งานวิจัยไม้ยูคา 4 ชนิดในตูนิเซีย (รวมยูคาคามาลดูเลนซิส ที่ปลูกแพร่หลายในไทย) สรุปว่าความทนทานตามธรรมชาติของไม้ยูคามาจากสารแทรกเป็นหลัก
- งานวิจัยจากบราซิลที่เทียบไม้ยูคา 7 ชนิด พบว่ายูคาคามาลดูเลนซิสมีสารแทรกสูง และเป็นหนึ่งในชนิดที่ทนเชื้อราได้ดีที่สุด
ข้อควรรู้: ความทนทานของไม้ยูคาแตกต่างไปตามสายพันธุ์ อายุไม้ และส่วนของลำต้น งานวิจัยไทยบางชิ้นพบว่าไม้ยูคาก็ถูกราผุบางชนิดทำลายได้ในห้องทดลอง ดังนั้นไม้ยูคา "ราขึ้นยากกว่า" แต่ไม่ได้แปลว่า "ไม่ขึ้นราเลย"
เปรียบเทียบไม้ยางพารากับไม้ยูคา
| หัวข้อ | ไม้ยางพารา | ไม้ยูคา |
|---|---|---|
| แป้งและน้ำตาลในเนื้อไม้ | สูง (แป้ง 3.6–5.8% ตามสายพันธุ์) | ต่ำกว่า |
| สารแทรกธรรมชาติที่ต้านรา | ต่ำ | สูง (โดยเฉพาะยูคาคามาลดูเลนซิส) |
| ความเสี่ยงราขึ้นผิว / คราบราสีน้ำเงิน | สูง เริ่มได้ภายใน 1 วันหลังตัด | ต่ำกว่า |
| ความเสี่ยงมอดกินไม้ | สูง | ต่ำกว่า |
| ต้องอัดน้ำยากันราและมอด | จำเป็น | แนะนำสำหรับงานที่ชื้น |
วิธีเลือกและเก็บไม้แผ่นไม่ให้ขึ้นรา
- เลือกชนิดไม้ให้เหมาะกับงาน งานที่เจอความชื้นบ่อย เช่น ห้องน้ำ ห้องครัว ใต้ซิงก์ เลือกไม้ที่ทนราได้ดีกว่า
- ถามผู้ขายเรื่องการอัดน้ำยา โดยเฉพาะไม้ยางพารา ควรผ่านการอัดน้ำยากันราและมอดมาแล้ว
- เก็บไม้ในที่แห้งและอากาศถ่ายเท อย่าวางไม้ติดพื้นหรือผนังที่ชื้น ควรวางบนไม้รองให้ลมผ่านได้
- อย่าคลุมพลาสติกแนบไม้ ความชื้นจะถูกขังไว้และเร่งให้ราขึ้น
- ทำผิวหรือเคลือบเร็ว การทาสี ลงแลกเกอร์ หรือปิดผิว ช่วยกันความชื้นเข้าเนื้อไม้
ทำไมไม้อัดยาง HomeWood103 ถึงใช้ไส้ไม้ยูคา: ไม้อัดยางของเราใช้ไส้ไม้ยูคาลิปตัสที่มีความหนาแน่นสูงและมีสารต้านราตามธรรมชาติ ช่วยลดความเสี่ยงราและมอดเมื่อเทียบกับไม้ไส้อื่น เหมาะกับงานบิวท์อินและงานที่ต้องการความทนทาน
คำถามที่พบบ่อย
ไม้ยางพาราขึ้นราทุกแผ่นไหม?
ไม่ทุกแผ่น ถ้าผ่านการอัดน้ำยาและอบแห้งอย่างถูกวิธี และเก็บในที่แห้ง ความเสี่ยงจะลดลงมาก แต่โดยธรรมชาติไม้ยางพาราเสี่ยงกว่าไม้ที่มีแป้งต่ำ
คราบสีน้ำเงินบนไม้ยางพาราคืออะไร?
คือราย้อมสี (Blue stain) ที่กินแป้งและน้ำตาลในเนื้อไม้ ทำให้ผิวไม้ด่างเป็นสีเทาอมน้ำเงิน
ไม้ยูคาไม่ขึ้นราเลยใช่ไหม?
ไม่ใช่ ไม้ยูคาขึ้นรายากกว่าเพราะมีสารแทรกที่ต้านรา แต่ถ้าเจอความชื้นนาน ๆ ก็ขึ้นราได้ ควรเก็บและใช้งานอย่างเหมาะสมเช่นกัน
ฤดูที่ตัดไม้มีผลไหม?
มีผล งานวิจัยพบว่าปริมาณแป้งในไม้ยางพาราเปลี่ยนตามฤดูกาล และช่วงที่แป้งต่ำที่สุดก็ยังสูงกว่าไม้ชนิดอื่น
สรุป
ไม้ยางพาราขึ้นราง่ายเพราะมีแป้งและน้ำตาลสะสมในเนื้อไม้สูง แต่มีสารต้านราตามธรรมชาติต่ำ ส่วนไม้ยูคามีสารแทรกที่ช่วยต้านรา จึงขึ้นรายากกว่าเมื่อใช้งานและเก็บรักษาในสภาพเดียวกัน
ถ้ากำลังเลือกไม้แผ่นสำหรับงานที่ต้องการความทนทาน หรือไม่แน่ใจว่าไม้แบบไหนเหมาะกับงานของคุณ ปรึกษาทีมงาน HomeWood103 ได้เลยครับ
ปรึกษาเรื่องไม้ / ขอใบเสนอราคา →เอกสารอ้างอิง
- Ratnasingam, J., Ramasamy, G., & Ioras, F. – Free sugars and starch in rubberwood logs and discoloration during kiln drying. BioResources. ลิงก์
- Cherelli, S.G., Bellasio, C., Marcati, C.R., & dos Santos, T.P.R. – The corewood of 25-year-old Hevea brasiliensis from two rubber plantations has high starch content. ลิงก์
- Ashari Abd Jalil – An investigation into the sapstaining intrinsic properties of selected rubberwood clones. Doctoral thesis, Abertay University. ลิงก์
- Kasetsart Journal (Natural Science) 46: 181–189 (2012) – Feeding preference of Sinoxylon anale on rubberwood clones. ลิงก์
- Weight loss and cell wall degradation in rubberwood caused by sapstain fungus Botryodiplodia theobromae. Holzforschung. ลิงก์
- Natural durability of four Tunisian Eucalyptus spp. and their respective compositions in extractives. CIRAD. ลิงก์
- Medeiros Neto, P.N. – Natural resistance of wood of seven species of Eucalyptus to xylophagous agents. UFES. ลิงก์
- The effects of wood destroying fungi on natural durability of Eucalyptus camaldulensis. Thai Journal of Forestry. ลิงก์